xây dựng bản đồ thích nghi đất cho cây keo lai áp dụng phương pháp đánh giá đất đa tiêu chí tại hai xã Phú Sơn và Bình Thành, tỉnh Thừa Thiên Huế

Nghiên cứu đánh giá sự thích hợp đất bằng phương pháp đa tiêu chí cho cây keo lại tại hai xã Phú Sơn và Bình Thành dưới sự hỗ trợ của công nghệ GIS và quá trình phân tích thứ bậc AHP bước đầu khẳng định được giá trị cao nhất để đạt được mục tiêu đó không chỉ đối với cây keo lai mà còn mở rộng đối với các loại hình sử dụng đất khác. Kết quả tại vùng nghiên cứu ngoài việc đã xác định mức độ thích hợp trên các tiêu chí (tự nhiên, kinh tế, xã hội và môi trường) và những diện tích đất có khả năng phát triển đối với cây keo lai, đồng thời đã xây dựng được nguồn cơ sở dữ liệu đất đai giúp phục tốt công tác đánh giá đất và quy hoạch sử dụng đất tại vùng nghiên cứu. Bài báo đã chứng minh được tính hiệu quả và sự cần thiết của vấn đề đánh giá sự thích hợp đất đa tiêu chí cho phát triển nông nghiệp, tuy nhiên để mở rộng mô hình ra các địa phương khác một mặt cần phải đầu tư chi phí lớn để xây dựng nguồn dữ liệu không gian, dữ liệu thuộc tính mặt khác cần đảm bảo tính đồng nhất và cần lực lượng vận hành có trình độ chuyên môn cao.

2. Phạm vi, vật liệu và phương pháp nghiên cứu

2.1. Mô tả vùng nghiên cứu

Vị trí địa lý vùng nghiên cứu (hình 1): gồm hai xã thuộc vùng gò đồi

Vị trí vùng nghiên cứu
Vị trí vùng nghiên cứu

Phú Sơn là xã thuộc vùng gò đồi nằm về phía Tây Nam của huyện Hương Thuỷ, cách trung tâm huyện khoảng 10 – 12 km. Với địa hình đồi núi chia cắt mạnh, độ dốc trung bình khoảng 200 cao dần về phía Tây, kinh tế chủ yếu vào nông nghiệp, quản lý sử dụng đất chưa tương ứng với tiềm năng của vùng.

Xã Bình Thành cũng là một xã thuộc vùng gò đồi cách trung tâm huyện Hương Trà 35 km về phía Đông Nam và cách thành phố Huế 17 km về phía Tây Nam. Địa hình đồi núi thấp dần từ Tây Nam về Đông Bắc, tình hình kinh tế, xã hội gặp nhiều khó khăn.

2.2. Vật liệu nghiên cứu

  •  Nguồn dữ liệu không gian: Các bản đồ đơn tính, bản đồ địa hình, định hướng sử dụng đất, hiện trạng sử dụng đất và một số dữ liệu không gian khác của hai xã.
  •  Nguồn dữ liệu thuộc tính: Vị trí địa lý, khí hậu, số liệu thống kê về điều kiện TN KT – XH, số liệu về tình hình phát triển nông nghiệp, yêu cầu sinh thái của cây keo lai.
  •  Phần mềm hỗ trợ: Các phần mềm hỗ trợ GIS (Mapinfo 7.5 và Acrview 3.2), Microsation, phần mềm AHP và các phần mềm MS Excel để lưu trữ, quản lý, phân tích, truy vấn, trình bày, phân tích thông tin đa tiêu chí trong đánh giá đất.

2.3. Phương pháp nghiên cứu

  • Phương pháp thu thập và lựa chọn dữ liệu: Kế thừa các nguồn thông tin, dữ liệu có sẵn và khung đánh giá đất của FAO, điều tra và thu thập số liệu, phỏng vấn nông hộ, cán bộ, thảo luận nhóm, đi thực địa, chỉnh lý bản đồ, xử lý, tính toán, phân tích trên các phần mềm hỗ trợ.
  • Phương pháp chồng xếp bản đồ: Trên cơ sở phần mềm Mapinfo 7.5 thực hiện chồng xếp các bản đồ đơn tính để xây dựng bản đồ đơn vị đất đai.

Các bước đánh giá thích hợp đất đa tiêu chí cho vùng nghiên cứu (hình 2). Trên cơ sở khung đánh giá sự thích hợp đất đa tiêu chi cho cây keo lai tại vùng nghiên cứu đã được xây dựng ở hình 2 và được chúng tôi cụ thể hoá bằng các bước sau:
Bước 1: Chọn lựa cây trồng thích hợp cho vùng nghiên cứu: Bằng thang điểm từ 1 – 5 cho từng tiêu chí đã lựa chọn và phân tích SWOT.
Bước 2: Lựa chọn các tiêu chí để đánh giá thích nghi tự nhiên
Bước 3: Xác định yêu cầu sinh thái cây keo lai được lựa chọn cho vùng nghiên cứu.
Bước 4: Để đánh giá thích hợp đa tiêu chí. Tiến hành lựa chọn các tiêu chí đánh giá thích hợp về mặt kinh tế, xã hội ảnh hướng đến sự phát triển cây keo lai bằng phương pháp so sánh cặp đôi trong AHP để đánh giá được mức độ của các tiêu chí.
Sau khi xác định được giá trị thực tế (Xi) tiến hành xác chỉ số thích hợp (Si)
Si = Xi * Wi (Trong đó: Si : Chỉ số thích hợp, Xi : Giá trị thực tế nhân tố i: W: Trọng số của nhân tố i).
Bước 5: Chuẩn hoá các tiêu chí đánh giá và đưa vào GIS.

Trên cơ sở ứng dụng phần mềm ứng dụng của hệ thống thông tin địa lý Mapinfo và Arcview tiến hành phân tích sau đó trên cơ sở dữ liệu thuộc tính tổng hợp mức độ thích hợp của từng đơn vị đất trên cơ sở bảng phân loại chỉ số thích hợp ở bảng 2. Sau đó trên cơ sở chức năng ứng dụng GIS, biểu diễn dưới dạng raster với các mức thích hợp S1, S2, S3, N (đơn vị đất đai không thích hợp về mặt tự nhiên).

Xem thêm tại:

Nguồn: Huỳnh Văn Chương và Nguyễn Thế Lân Khoa Tài nguyên đất và Môi trường nông nghiệp Trường ĐHNL Huế

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here